प्रश्न – 5 निम्न लिखित सर्वसमिकाओ को सिध्द कीजिये,
जहाँ सम्मिलित कोण न्युनकोण है जिसके लिये व्यंजक परिभाषित है ।
(iii) tanθ /(1 – cotθ) + cotθ /(1 – tanθ) = 1 + secθcosθ
हल – L.H.S
लेने पर
= tanθ /(1 – cotθ) + cotθ /(1 – tanθ)
= sinθ/cos /(1 – cosθ/sinθ) + cosθ/sinθ /(1 – sinθ/cosθ)
= sinθ/cos /( (sinθ – cosθ)/sinθ ) + cosθ/sinθ /( (cosθ – sinθ)/cosθ )
= sinθ/cosθ x sinθ/(sinθ – cosθ) + cosθ/sinθ x cosθ/(cosθ – sinθ)
= sin2θ/ cosθ(sinθ – cosθ) + cos2θ/ sinθ(cosθ – sinθ)
= sin2θ/ cosθ(sinθ – cosθ) - cos2θ/ sinθ(sinθ – cosθ)
= (sin3θ - cos3θ) / cosθsinθ(sinθ – cosθ)
= (sinθ - cosθ)(sin2θ + cos2θ + sinθcosθ) / cosθsinθ(sinθ – cosθ)
= (sin2θ + cos2θ + 2sinθcosθ) / cosθsinθ
{ sin2θ + cos2θ = 1 }
= (1 + sinθcosθ) / cosθsinθ
= 1/cosθsinθ + sinθcosθ/cosθsinθ
= 1/cosθ . 1/sinθ + 1
= secθ.cosesθ + 1
= 1 + secθ.cosesθ = R.H.S
L.H.S = R.H.S